原视频标题：Vitalik Buterin vs Beff Jezos: AI Acceleration Debate (E/acc vs D/acc)

原视频来源：a16z crypto

原文编译：深潮 TechFlow

要点总结

Chúng ta nên đẩy nhanh sự phát triển của AI càng nhanh càng tốt, hay nên cẩn trọng hơn với sự tiến bộ của nó?

Hiện tại, cuộc tranh luận xung quanh sự phát triển của AI chủ yếu tập trung vào hai quan điểm đối lập:

· e/acc (chủ nghĩa tăng tốc hiệu quả, effective accelerationism): ủng hộ việc đẩy nhanh sự tiến bộ công nghệ càng sớm càng tốt, vì sự phát triển nhanh chóng là con đường duy nhất cho nhân loại tiến lên.

· d/acc (chủ nghĩa tăng tốc phòng thủ/phi tập trung, defensive / decentralized acceleration): ủng hộ sự phát triển nhanh chóng, nhưng nhấn mạnh cần phải thận trọng trong tiến trình, nếu không có thể mất kiểm soát đối với công nghệ.

Trong tập a16z crypto show này, người sáng lập Ethereum (Ether), Vitalik Buterin, và người sáng lập kiêm CEO của Extropic, Guillaume Verdon (bí danh “Beff Jezos”), cùng với giám đốc công nghệ của a16z crypto, Eddy Lazzarin, và người sáng lập Eliza Labs, Shaw Walters đã tụ tập lại để thảo luận sâu sắc về hai quan điểm này. Họ đã khám phá những tác động tiềm tàng của các tư tưởng này đối với AI, công nghệ blockchain và tương lai của nhân loại.

Trong chương trình, họ đã thảo luận về một số vấn đề chính:

· Liệu chúng ta có thể kiểm soát quá trình tăng tốc công nghệ không?
· Rủi ro lớn nhất mà AI mang lại là gì, từ giám sát quy mô lớn đến quyền lực tập trung cao độ.
· Công nghệ mở và phi tập trung có thể quyết định ai sẽ được hưởng lợi từ công nghệ không?
· Có thực tế hay xứng đáng để chậm lại tốc độ phát triển của AI không?
· Trong một thế giới bị thống trị bởi các hệ thống ngày càng mạnh mẽ, nhân loại làm thế nào để giữ được giá trị và vị trí của mình?
· Xã hội loài người có thể như thế nào trong 10 năm, 100 năm hoặc thậm chí 1000 năm tới?

Tập này có câu hỏi cốt lõi: Liệu sự phát triển công nghệ có thể được hướng dẫn, hay nó đã vượt quá tầm kiểm soát của chúng ta?

Chia sẻ quan điểm nổi bật

Về bản chất và quan điểm lịch sử của “chủ nghĩa tăng tốc”

· Vitalik Buterin: “Trong một trăm năm qua, đã có một điều mới lạ xảy ra, đó là chúng ta phải hiểu một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, đôi khi thậm chí là một thế giới thay đổi nhanh chóng và có tính phá hoại. … Chiến tranh thế giới thứ hai đã thúc đẩy sự phản ánh ‘Tôi đã trở thành cái chết, kẻ hủy diệt thế giới’, khiến mọi người bắt đầu cố gắng hiểu: Khi những niềm tin trước đây bị phá hủy, chúng ta còn có thể tin vào điều gì?”
Guillaume Verdon: “E/acc về cơ bản là một ‘đơn thuốc văn hóa meta’. Nó không phải là một nền văn hóa, mà là một chỉ dẫn cho chúng ta nên tăng tốc cái gì. Nội dung cốt lõi của sự tăng tốc là sự phức tạp của vật chất, vì vậy chúng ta có thể dự đoán tốt hơn về môi trường xung quanh.”

· Guillaume Verdon: “Đối lập với sự lo âu là sự tò mò. Thay vì sợ hãi điều chưa biết, hãy ôm lấy điều chưa biết. … Chúng ta nên mô tả tương lai với một thái độ lạc quan, vì niềm tin của chúng ta sẽ ảnh hưởng đến hiện thực.”

Về entropy, nhiệt động lực học và “bit ích kỷ”

· Vitalik Buterin: “Entropy là chủ quan, nó không phải là một đại lượng thống kê vật lý cố định, mà phản ánh số lượng thông tin chưa biết của chúng ta về hệ thống. … Khi entropy tăng lên, thực tế là sự vô minh của chúng ta về thế giới đang gia tăng. … Nguồn gốc của giá trị nằm ở sự lựa chọn của chính chúng ta. Tại sao chúng ta nghĩ rằng một thế giới loài người đầy sức sống lại thú vị hơn một hành tinh chỉ có vô số hạt như sao Mộc? Bởi vì chúng ta gán cho nó ý nghĩa.”

· Vitalik Buterin: “Giả sử bạn có một mô hình ngôn ngữ lớn và tùy tiện thay đổi giá trị của một trọng số nào đó thành một con số khổng lồ, như 9 tỷ. Kết quả tồi tệ nhất là hệ thống hoàn toàn sụp đổ. … Nếu chúng ta tăng tốc một phần mà không phân biệt, kết quả cuối cùng có thể là chúng ta mất đi tất cả giá trị.”

· Guillaume Verdon: “Mỗi thông tin đều đang ‘đấu tranh’ vì sự tồn tại của nó. Để tồn tại liên tục, mỗi thông tin cần để lại nhiều dấu ấn không thể xóa nhòa về sự tồn tại của nó trong vũ trụ, như việc để lại những ‘vết lõm’ lớn hơn trong vũ trụ.”

· Guillaume Verdon: “Đó chính là lý do tại sao thang đo Kardashev được coi là chỉ số tối thượng để đo lường mức độ phát triển của một nền văn minh. … Nguyên tắc ‘bit ích kỷ’ này có nghĩa là chỉ những bit có thể thúc đẩy sự phát triển và tăng tốc mới có thể có chỗ đứng trong hệ thống tương lai.”

Về con đường phòng thủ của D/acc và rủi ro quyền lực

· Vitalik Buterin: “Tư tưởng cốt lõi của D/acc là: sự tăng tốc công nghệ là cực kỳ quan trọng đối với nhân loại. … Nhưng tôi thấy có hai loại rủi ro: rủi ro đa cực (bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng có được vũ khí hạt nhân) và rủi ro đơn cực (AI dẫn đến một xã hội độc tài vĩnh viễn không thể tránh khỏi).”

· Guillaume Verdon: “Chúng tôi lo lắng rằng khái niệm ‘an toàn AI’ có thể bị lạm dụng. Một số tổ chức theo đuổi quyền lực có thể sử dụng nó như một công cụ để củng cố kiểm soát đối với AI và cố gắng thuyết phục công chúng: vì sự an toàn của bạn, người bình thường không nên có quyền sử dụng AI.”

Về phòng thủ mã nguồn mở, phần cứng và “độ dày thông minh”

· Vitalik Buterin: “Trong khuôn khổ D/acc, chúng tôi hỗ trợ ‘công nghệ phòng thủ mã nguồn mở’. Một công ty mà chúng tôi đầu tư đang phát triển một sản phẩm đầu cuối hoàn toàn mã nguồn mở, có thể phát hiện thụ động các hạt virus trong không khí. … Tôi rất muốn tặng bạn một thiết bị CAT làm quà.”

· Vitalik Buterin: “Trong thế giới tương lai mà tôi hình dung, chúng ta cần phát triển phần cứng có thể xác minh được. Mỗi camera nên có khả năng chứng minh cho công chúng về mục đích cụ thể của nó. Chúng ta có thể xác minh thông qua chữ ký, đảm bảo rằng các thiết bị này chỉ được sử dụng để bảo vệ an toàn công cộng, và không bị lạm dụng để giám sát.”

· Guillaume Verdon: “Cách duy nhất để đạt được sự đối xứng quyền lực giữa cá nhân và các tổ chức tập trung là đạt được ‘độ dày thông minh’. Chúng ta cần phát triển phần cứng hiệu quả hơn, cho phép cá nhân chạy các mô hình mạnh mẽ bằng thiết bị đơn giản (như Openclaw + Mac mini).”

Về sự trì hoãn AGI và cuộc chơi địa chính trị

· Vitalik Buterin: “Nếu chúng ta có thể trì hoãn thời gian đến của AGI từ 4 năm thành 8 năm, đó sẽ là một lựa chọn an toàn hơn. … Phương pháp khả thi nhất và ít gây ra kết quả phản utopia nhất là ‘giới hạn phần cứng có sẵn’. Bởi vì sản xuất chip rất tập trung, một khu vực ở Đài Loan sản xuất hơn 70% chip trên toàn cầu.”

· Guillaume Verdon: “Nếu bạn giới hạn sản xuất chip của Nvidia, Huawei có thể nhanh chóng lấp đầy khoảng trống và vượt qua. … Hoặc là tăng tốc, hoặc là diệt vong. Nếu bạn lo lắng rằng trí thông minh silicon phát triển nhanh hơn chúng ta, bạn nên ủng hộ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ sinh học, nỗ lực vượt qua nó.”

· Vitalik Buterin: “Nếu chúng ta có thể trì hoãn AGI bốn năm, giá trị có thể cao hơn hàng trăm lần so với việc quay trở lại năm 1960. Lợi ích trong bốn năm đó bao gồm: hiểu sâu hơn về vấn đề căn chỉnh, giảm rủi ro của một thực thể duy nhất kiểm soát 51% quyền lực. … Khoảng 60 triệu mạng sống được cứu mỗi năm nhờ việc chấm dứt lão hóa, nhưng việc trì hoãn có thể giảm đáng kể xác suất diệt vong của nền văn minh.”

Về đại lý tự chủ, Web 4.0 và sự sống nhân tạo

· Vitalik Buterin: “Tôi quan tâm hơn đến ‘Photoshop hỗ trợ AI’, thay vì ‘nhấn nút và tự động tạo hình ảnh’. Trong quá trình điều hành thế giới, càng nhiều ‘năng lực’ càng nên đến từ chính chúng ta, con người. Tình trạng lý tưởng nên là sự kết hợp giữa ‘một phần con người sinh học và một phần công nghệ’.”

· Guillaume Verdon: “Khi AI có được ‘bit tồn tại liên tục’, chúng có thể cố gắng tự bảo vệ mình để đảm bảo sự tồn tại của mình. Điều này có thể dẫn đến sự xuất hiện của ‘một loại quốc gia’ mới, nơi AI tự chủ và con người thực hiện trao đổi kinh tế: chúng tôi thực hiện nhiệm vụ cho bạn, bạn cung cấp tài nguyên cho chúng tôi.”

Về tiền điện tử như “tầng liên kết” giữa con người và AI

· Guillaume Verdon: “Tiền điện tử có tiềm năng trở thành ‘tầng liên kết’ (coupling layer) giữa con người và AI. Khi sự trao đổi này không còn phụ thuộc vào sự bảo đảm của bạo lực quốc gia, mật mã có thể trở thành cơ chế cho các thực thể AI thuần túy và con người thực hiện các hoạt động thương mại đáng tin cậy.”

· Vitalik Buterin: “Nếu con người và AI chia sẻ một hệ thống quyền sở hữu thì đây là tình huống lý tưởng. So với việc con người và AI sử dụng hoàn toàn các hệ thống tài chính tách biệt (hệ thống của con người cuối cùng có giá trị bằng không), một hệ thống tài chính hòa nhập rõ ràng là tốt hơn.”

Về kết thúc văn minh trong 10 tỷ năm tới

· Vitalik Buterin: “Thách thức tiếp theo là bước vào ‘thời đại kỳ lạ’ (spooky era), nơi tốc độ tính toán của AI nhanh hơn con người gấp triệu lần. … Tôi không muốn con người chỉ thụ động tận hưởng cuộc sống hưu trí thoải mái, điều đó sẽ mang đến cảm giác thiếu ý nghĩa. Tôi muốn khám phá việc nâng cao con người và hợp tác giữa người và máy.”

· Guillaume Verdon: “Nếu 10 năm nữa là cái kết tốt đẹp, mỗi người sẽ có một AI cá nhân hóa riêng, trở thành ‘bộ não thứ hai’. … Trong khoảng thời gian 100 năm, con người sẽ phổ biến đạt được ‘hợp nhất mềm’. Trong 10 tỷ năm, chúng ta có thể đã biến đổi sao Hỏa, hầu hết AI sẽ hoạt động trong đám mây Dyson quanh mặt trời.”

Về “chủ nghĩa tăng tốc”

Eddy Lazzarin: về thuật ngữ “chủ nghĩa tăng tốc” — ít nhất trong bối cảnh tư bản công nghệ — có thể được truy ngược lại đến công việc của Nick Land và nhóm nghiên cứu CCRU vào những năm 1990. Tuy nhiên, cũng có người cho rằng nguồn gốc của những tư tưởng này có thể được truy ngược lại đến những năm 1960 và 1970, đặc biệt liên quan đến một số triết gia như Deleuze và Guattari.

Vitalik, tôi muốn bắt đầu từ bạn: Tại sao chúng ta nên thảo luận nghiêm túc về những tư tưởng của những triết gia này? Điều gì khiến khái niệm “chủ nghĩa tăng tốc” trở nên quan trọng như vậy trong ngày nay?

Vitalik Buterin: Tôi nghĩ rằng, cuối cùng, tất cả chúng ta đều đang cố gắng hiểu thế giới này và cố gắng tìm ra điều gì là có ý nghĩa trong thế giới này, đó là câu hỏi mà nhân loại đã suy nghĩ trong hàng ngàn năm.

Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng trong một trăm năm qua, đã xảy ra một điều mới lạ, đó là chúng ta phải hiểu một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, đôi khi là một thế giới thay đổi nhanh chóng và có tính phá hoại.

Giai đoạn đầu có thể như thế này: Trước khi xảy ra Chiến tranh thế giới thứ nhất, vào khoảng năm 1900, mọi người rất lạc quan về công nghệ. Vào thời điểm đó, hóa học được coi là một công nghệ, điện cũng là công nghệ, thời kỳ đó đầy hào hứng với công nghệ.

Nếu bạn xem một số bộ phim từ thời đó, chẳng hạn như các tác phẩm của Sherlock Holmes, bạn sẽ cảm nhận được bầu không khí lạc quan của thời kỳ đó. Công nghệ đang nhanh chóng nâng cao mức sống của mọi người, giải phóng lực lượng lao động nữ, kéo dài tuổi thọ của con người và tạo ra nhiều kỳ diệu.

Tuy nhiên, Chiến tranh thế giới thứ nhất đã thay đổi mọi thứ. Cuộc chiến này kết thúc một cách tàn khốc, mọi người cưỡi ngựa vào chiến trường nhưng rời khỏi bằng xe tăng; sau đó Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, mang đến sự hủy diệt lớn hơn. Cuộc chiến này thậm chí đã sinh ra câu nói “Tôi đã trở thành cái chết, kẻ hủy diệt thế giới.”

Những sự kiện lịch sử này đã khiến mọi người bắt đầu suy ngẫm về cái giá của sự tiến bộ công nghệ và thúc đẩy sự xuất hiện của những tư tưởng như chủ nghĩa hậu hiện đại. Mọi người bắt đầu cố gắng hiểu: Khi những niềm tin trước đây bị phá hủy, chúng ta còn có thể tin vào điều gì?

Tôi nghĩ rằng, sự suy ngẫm này không phải là điều mới lạ, mỗi thế hệ đều trải qua một quá trình tương tự. Ngày nay, chúng ta cũng đang đối diện với những thách thức tương tự. Chúng ta sống trong một thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng, và chính sự tăng tốc này cũng đang không ngừng gia tăng. Chúng ta cần quyết định cách đối phó với hiện tượng này: là chấp nhận tính không thể tránh khỏi của nó, hay là cố gắng làm chậm lại nó?

Tôi nghĩ rằng, chúng ta đang ở trong một vòng lặp tương tự. Một mặt, chúng ta kế thừa những tư tưởng từ quá khứ, mặt khác, chúng ta cũng đang cố gắng ứng phó với tất cả những điều này một cách mới mẻ.

Nhiệt động lực học và nguyên tắc đầu tiên

Shaw Walters: Guillaume, bạn có thể giải thích đơn giản về E/acc là gì không? Tại sao chúng ta cần nó?

Guillaume Verdon: Thực ra E/acc (chủ nghĩa tăng tốc hiệu quả) phần nào là sản phẩm phụ của việc tôi luôn suy nghĩ về “Tại sao chúng ta lại ở đây” và “Chúng ta đã đi đến đây như thế nào”. Thực tế, điều gì đã tạo ra chúng ta và thúc đẩy sự phát triển của nền văn minh? Công nghệ đã đưa chúng ta đến điểm này, cho phép chúng ta ngồi trong căn phòng này để có những cuộc đối thoại như thế này. Chúng ta đang bao quanh bởi những công nghệ tuyệt vời, trong khi chính chúng ta, con người, lại xuất hiện từ một “nồi súp vô cơ” của vật chất.

Từ một góc độ nào đó, thực sự có một quy trình phát sinh ở cấp độ vật lý phía sau. Công việc hàng ngày của tôi là xem xét AI sinh ra như một quá trình vật lý và cố gắng hiện thực hóa nó trên các thiết bị. Cách suy nghĩ theo “vật lý ưu tiên” này đã ảnh hưởng đến cách tôi suy nghĩ. Tôi muốn mở rộng góc nhìn này ra toàn bộ nền văn minh, xem nền văn minh nhân loại như một “bình nuôi cấy” khổng lồ, thông qua việc hiểu cách chúng ta đã đến được đây, để suy đoán về các hướng phát triển tương lai.

Suy nghĩ này đã dẫn tôi đến nghiên cứu về vật lý sự sống, bao gồm nguồn gốc của sự sống và sự xuất hiện, cũng như một nhánh vật lý gọi là “nhiệt động lực học ngẫu nhiên”. Nhiệt động lực học ngẫu nhiên nghiên cứu các quy luật nhiệt động lực học của các hệ thống không cân bằng, nó có thể được sử dụng để mô tả hành vi của sinh vật sống, thậm chí là tư duy và trí thông minh của chúng ta.

Nói rộng hơn, nhiệt động lực học ngẫu nhiên không chỉ áp dụng cho sự sống và trí thông minh, mà còn cho tất cả các hệ thống tuân theo định luật nhiệt động lực học thứ hai, bao gồm toàn bộ nền văn minh của chúng ta. Đối với tôi, cốt lõi của tất cả những điều này là một quan sát: Tất cả các hệ thống đều có xu hướng trở nên ngày càng phức tạp thông qua tự thích nghi, để có thể khai thác năng lượng từ môi trường, đồng thời phát tán năng lượng thừa dưới dạng nhiệt, và xu hướng này chính là động lực cơ bản thúc đẩy mọi tiến bộ và sự phát triển tăng tốc.

Nói cách khác, đây là một định luật vật lý không thể thay đổi, giống như trọng lực. Bạn có thể chống lại nó, có thể phủ nhận nó, nhưng nó sẽ không thay đổi vì vậy, nó vẫn sẽ tồn tại. Do đó, tư tưởng cốt lõi của E/acc là: vì sự tăng tốc này là không thể tránh khỏi, vậy chúng ta nên làm thế nào để tận dụng nó? Nếu nghiên cứu kỹ các phương trình nhiệt động lực học, bạn sẽ thấy hiệu ứng tương tự như chọn lọc Darwin đang hoạt động — mỗi bit thông tin đều phải chịu áp lực chọn lọc, bất kể đó là gen, meme, hóa học, thiết kế sản phẩm hay một chính sách nào đó.

Áp lực lựa chọn này sẽ được sàng lọc dựa trên việc liệu các thông tin này có hữu ích cho hệ thống hay không. Điều được gọi là “hữu ích” có nghĩa là liệu những bit này có thể dự đoán tốt hơn môi trường, lấy năng lượng và tiêu thụ nhiều nhiệt hơn không. Nói đơn giản, liệu chúng có giúp sinh tồn, phát triển và sinh sản không. Nếu chúng hữu ích cho những mục tiêu này, chúng sẽ được bảo tồn và sao chép.

Từ góc độ vật lý, hiện tượng này có thể được coi là kết quả của “Nguyên tắc bit ích kỷ” (Selfish Bit Principle). Nói cách khác, chỉ những bit có thể thúc đẩy sự phát triển và tăng tốc mới có thể có chỗ đứng trong hệ thống tương lai.

Do đó, tôi đã nêu ra một ý tưởng: liệu chúng ta có thể thiết kế một nền văn hóa, để “phần mềm tâm trí” này được cấy ghép vào xã hội nhân loại? Nếu chúng ta có thể làm điều đó, thì nhóm người áp dụng văn hóa này sẽ có xác suất sống sót cao hơn so với những nhóm khác.

Vì vậy, E/acc không phải là để tiêu diệt tất cả. Nó thực sự đang cố gắng cứu mọi người. Đối với tôi, về mặt toán học, gần như có thể chứng minh rằng việc giữ một tâm lý “giảm tốc” thực sự là có hại. Bất kể cá nhân, công ty, quốc gia hay toàn bộ nền văn minh, việc chọn làm chậm sự phát triển sẽ giảm khả năng sống sót của chúng trong tương lai. Hơn nữa, tôi nghĩ rằng việc truyền bá tư tưởng “giảm tốc”, như bi quan hay chủ nghĩa tận thế, không phải là một hành động có đạo đức.

Shaw Walters: Chúng ta vừa đề cập đến nhiều thuật ngữ, như E/acc, tăng tốc, giảm tốc, những khái niệm này có thể được tách bạch một chút không? Sự xuất hiện của E/acc có phải là phản ứng đối với một số hiện tượng văn hóa không? Đã xảy ra điều gì vào thời điểm đó? Bạn có thể mô tả bối cảnh cho chúng tôi không? E/acc thực sự đang phản ứng với điều gì? Bạn có thể mô tả cuộc đối thoại vào thời điểm đó và cuối cùng làm thế nào những ý tưởng này được tóm tắt thành khái niệm “E/acc”?

Guillaume Verdon: Năm 2022, tôi cảm thấy toàn bộ thế giới có vẻ hơi bi quan. Chúng ta vừa trải qua đại dịch COVID-19, tình hình toàn cầu không mấy lạc quan. Mọi người có vẻ chán nản, như thiếu ánh nắng mặt trời, mọi người cảm thấy bi quan về tương lai.

Trong bối cảnh đó, “chủ nghĩa tận thế AI” phần nào đã trở thành một phần của văn hóa chính thống. Chủ nghĩa tận thế AI đề cập đến nỗi sợ rằng công nghệ AI có thể mất kiểm soát. Nó xuất phát từ nỗi lo rằng, nếu chúng ta tạo ra một hệ thống quá phức tạp mà bộ não con người hoặc các mô hình của chúng ta không thể dự đoán hành vi của nó, thì chúng ta sẽ không thể kiểm soát nó, và nỗi sợ hãi về tính không thể kiểm soát này sẽ kích thích sự không chắc chắn về tương lai, dẫn đến lo âu.

Trong mắt tôi, chủ nghĩa tận thế AI thực sự là một sự chính trị hóa nỗi lo âu của nhân loại. Nhìn chung, tôi nghĩ rằng chủ nghĩa tận thế này có ảnh hưởng tiêu cực lớn, vì vậy tôi muốn tạo ra một phản văn hóa để chống lại cảm xúc bi quan này.

Tôi nhận thấy rằng, các thuật toán của Twitter, thậm chí nhiều thuật toán của các mạng xã hội khác, có xu hướng thưởng cho những nội dung gây ra cảm xúc mãnh liệt, như “hỗ trợ mạnh mẽ” hoặc “phản đối mạnh mẽ”. Những thuật toán này cuối cùng dẫn đến sự phân cực ý kiến, và chúng ta đã thấy nhiều phe phái đối lập, chẳng hạn như hiện tượng “cult phản tăng tốc” AA và “cult tăng tốc” EA hình thành.

Tôi đang suy nghĩ, đối lập của hiện tượng này là gì? Kết luận của tôi là: đối lập với lo âu là sự tò mò. Thay vì sợ hãi điều chưa biết, hãy ôm lấy điều chưa biết; thay vì lo lắng về việc bỏ lỡ cơ hội, hãy chủ động khám phá tương lai.

Nếu chúng ta chọn làm chậm sự phát triển của công nghệ, chúng ta sẽ đánh mất một cơ hội lớn, có thể mãi mãi bỏ lỡ một tương lai tốt đẹp hơn. Ngược lại, chúng ta nên mô tả tương lai với một thái độ lạc quan, vì niềm tin của chúng ta sẽ ảnh hưởng đến hiện thực. Nếu chúng ta tin rằng tương lai sẽ rất tồi tệ, hành động của chúng ta có thể đưa thế giới về hướng tồi tệ đó; nhưng nếu chúng ta tin rằng tương lai sẽ tốt đẹp hơn và nỗ lực vì điều đó, chúng ta sẽ có khả năng lớn hơn để hiện thực hóa tương lai như vậy.

Do đó, tôi cảm thấy có trách nhiệm truyền bá thái độ lạc quan, khiến nhiều người hơn tin rằng họ có khả năng thay đổi tương lai. Nếu chúng ta có thể khiến nhiều người tin tưởng vào tương lai và hành động để xây dựng nó, thì chúng ta có thể tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn.

Tất nhiên, tôi thừa nhận rằng đôi khi cách diễn đạt của tôi trên mạng có thể hơi cực đoan, nhưng đó là vì tôi muốn khơi gợi cuộc thảo luận, thúc đẩy mọi người suy nghĩ. Tôi tin rằng chỉ thông qua những cuộc đối thoại này, chúng ta mới có thể tìm ra vị trí phù hợp nhất để quyết định cách chúng ta nên hành động.

Tăng tốc, entropy và văn minh

Shaw Walters: Thông điệp của E/acc luôn rất truyền cảm hứng, và đối với một người đang ngồi trong phòng viết mã, sự lan tỏa năng lượng tích cực này thật đáng khích lệ, và cách truyền tải thông điệp này rất tự nhiên. Có thể nói, E/acc bắt đầu rõ ràng là một phản ứng đối với những cảm xúc tiêu cực đang lan tỏa trong xã hội vào thời điểm đó, nhưng đến năm 2026 tôi cảm thấy E/acc đã không còn giống như trước nữa. Rõ ràng, tuyên ngôn “Chủ nghĩa lạc quan công nghệ” của Marc Andreessen đã hệ thống hóa một số ý tưởng trong đó và nâng cao các quan điểm này lên một góc nhìn rộng lớn hơn như của Vitalik.

Vì vậy, Vitalik, tôi muốn hỏi bạn: Theo bạn, E/acc và D/acc lần lượt đại diện cho điều gì? Sự khác biệt chính giữa chúng là gì? Điều gì đã thúc đẩy bạn chọn hướng đi này?

Vitalik Buterin: Được rồi, tôi sẽ bắt đầu từ nhiệt động lực học. Đây là một chủ đề rất thú vị, vì chúng ta thường nghe thấy từ “entropy” trong những ngữ cảnh khác nhau, chẳng hạn như trong nhiệt động lực học đề cập đến “nóng và lạnh”, trong mật mã đề cập đến “entropy”, chúng có vẻ như là những thứ hoàn toàn khác nhau. Nhưng thực ra, chúng về bản chất là cùng một khái niệm.

Hãy để tôi cố gắng giải thích trong ba phút. Vấn đề là: Tại sao nóng và lạnh có thể trộn lẫn với nhau, nhưng tại sao bạn lại không thể tách chúng ra thành “nóng” và “lạnh”?

Giả sử bạn có một ví dụ đơn giản: giả sử bạn có hai bình khí, mỗi bình chứa một triệu nguyên tử. Bình khí bên trái là lạnh, tốc độ của mỗi nguyên tử có thể được biểu diễn bằng hai chữ số; bình bên phải là nóng, tốc độ của mỗi nguyên tử có thể được biểu diễn bằng sáu chữ số.

Nếu chúng ta muốn mô tả trạng thái của toàn bộ hệ thống, chúng ta cần biết tốc độ của mỗi nguyên tử. Thông tin về tốc độ của khí lạnh bên trái cần khoảng 2 triệu bit, thông tin về tốc độ của khí nóng bên phải cần 6 triệu bit, tổng cộng cần 8 triệu bit thông tin để hoàn toàn mô tả hệ thống này.

Bây giờ, chúng ta có thể nghĩ về một câu hỏi bằng cách sử dụng phương pháp phản chứng. Giả sử bạn có một thiết bị có thể hoàn toàn tách biệt nhiệt và lạnh. Cụ thể, thiết bị này có thể chuyển tất cả nhiệt từ hai bình “nửa nóng nửa lạnh” sang một bên và tất cả lạnh sang bên kia. Về mặt bảo toàn năng lượng, điều này có vẻ hoàn toàn hợp lý, vì tổng năng lượng không thay đổi. Nhưng vấn đề là tại sao bạn không thể làm điều đó?

Câu trả lời nằm ở chỗ, nếu bạn thực sự có thể làm điều đó, thì bạn thực sự sẽ biến một hệ thống “chứa 11 triệu bit thông tin chưa biết” thành một hệ thống “chỉ chứa 8 triệu bit thông tin chưa biết”, và điều này là vật lý không thể thực hiện được.

Điều này cũng giải thích một vấn đề cổ điển trong vật lý — tính khả thi của “quái vật Maxwell”. Quái vật Maxwell là một thực thể giả thuyết có thể tách nhiệt và lạnh, và để thực hiện điều này, nó cần biết thêm 3.4 triệu bit thông tin. Với những thông tin bổ sung này, nó có thể thực hiện nhiệm vụ tưởng chừng như trái ngược với trực giác.

Vậy, ý nghĩa ẩn giấu phía sau là gì? Cốt lõi nằm ở khái niệm “entropy tăng”. Trước hết, entropy là chủ quan, nó không phải là một đại lượng thống kê vật lý cố định, mà phản ánh số lượng thông tin chưa biết của chúng ta về hệ thống. Ví dụ, nếu tôi sử dụng một hàm băm mật mã để sắp xếp lại phân bố của các nguyên tử, thì đối với tôi, entropy của hệ thống này có thể trở nên rất thấp, vì tôi biết nó đã được sắp xếp như thế nào. Nhưng từ góc nhìn của một người quan sát bên ngoài, entropy lại cao. Do đó, khi entropy tăng lên, thực tế là sự vô minh của chúng ta về thế giới đang gia tăng, số lượng thông tin mà chúng ta không biết trở nên ngày càng nhiều.

Bạn có thể hỏi, tại sao chúng ta vẫn có thể trở nên thông minh hơn qua giáo dục? Giáo dục giúp chúng ta học hỏi nhiều thông tin “hữu ích” hơn, thay vì giảm bớt sự vô minh của chúng ta về thế giới. Nói cách khác, mặc dù từ một góc độ nào đó, việc tăng entropy có nghĩa là nhận thức tổng thể của chúng ta về vũ trụ đang giảm đi, nhưng những thông tin mà chúng ta nắm giữ trở nên có giá trị hơn. Do đó, trong quá trình này, có một số thứ bị tiêu tốn đi, nhưng cũng có một số thứ được tạo ra. Và những thứ chúng ta nhận được cuối cùng quyết định giá trị đạo đức của chúng ta — chúng ta quý trọng sự sống, hạnh phúc và niềm vui.

Điều này cũng giải thích tại sao chúng ta lại cho rằng một thế giới loài người đầy sức sống và đẹp đẽ lại thú vị hơn một hành tinh chỉ có vô số hạt như sao Mộc. Mặc dù số lượng hạt trong sao Mộc nhiều hơn, cần nhiều bit thông tin hơn để mô tả, nhưng ý nghĩa mà chúng ta gán cho nó khiến trái đất trở nên có giá trị hơn.

Từ góc độ này, nguồn gốc của giá trị nằm ở sự lựa chọn của chính chúng ta. Và điều này cũng đặt ra một câu hỏi: Khi chúng ta đang tăng tốc phát triển, vậy chúng ta thực sự muốn tăng tốc cái gì?

Nếu sử dụng một phép tương đồng toán học để giải thích: giả sử bạn có một mô hình ngôn ngữ lớn và tùy tiện thay đổi giá trị của một trọng số nào đó thành một con số khổng lồ, chẳng hạn như 9 tỷ. Kết quả tồi tệ nhất là mô hình này trở nên hoàn toàn không usable; và kết quả tốt nhất có thể là chỉ phần không liên quan đến trọng số đó còn hoạt động bình thường. Nói cách khác, trong trường hợp tốt nhất, bạn có thể nhận được một mô hình kém hiệu quả hơn; trong trường hợp tồi tệ nhất, bạn chỉ nhận được một đống đầu ra không có ý nghĩa.

Do đó, tôi nghĩ rằng, xã hội nhân loại giống như một mô hình ngôn ngữ lớn phức tạp. Nếu chúng ta tăng tốc một phần nào đó mà không phân biệt, thì kết quả cuối cùng có thể là chúng ta mất đi tất cả giá trị. Vì vậy, câu hỏi thực sự là: làm thế nào để chúng ta tăng tốc một cách có ý thức? Giống như lý thuyết “hành lang hẹp” mà Daron Acemoglu đã đưa ra, mặc dù các bối cảnh xã hội và chính trị có thể khác nhau, nhưng chúng ta cần suy nghĩ về cách chọn lọc thúc đẩy tiến bộ dưới sự dẫn dắt của một mục tiêu rõ ràng.

Guillaume Verdon: Cách giải thích của bạn về khái niệm entropy qua khí là rất thú vị. Thực ra, nguyên nhân căn bản khiến hiện tượng vật lý là không thể đảo ngược chính là định luật nhiệt động lực học thứ hai. Nói đơn giản, khi một hệ thống tỏa nhiệt, trạng thái của nó sẽ không thể quay lại như ban đầu. Bởi vì xét về xác suất, khả năng hệ thống tiến về phía trước cao hơn rất nhiều so với khả năng quay ngược lại, và khoảng cách này sẽ gia tăng theo cấp số nhân khi nhiệt độ tỏa đi.

Từ một góc độ nào đó, điều này giống như bạn đã để lại một “vết lõm” trong vũ trụ. “Vết lõm” này có thể được so sánh với một cú va chạm không đàn hồi. Ví dụ, nếu tôi dùng một quả bóng đàn hồi để đập xuống mặt đất, nó sẽ bật lên, đây là trạng thái đàn hồi. Còn nếu tôi dùng một cục đất sét đập xuống mặt đất, nó sẽ bị nén và giữ nguyên hình dạng đó, đó là trạng thái không đàn hồi, gần như không thể đảo ngược.

Về bản chất, mỗi thông tin đều đang “đấu tranh” vì sự tồn tại của nó. Để tồn tại liên tục, mỗi thông tin cần để lại nhiều dấu ấn không thể xóa nhòa về sự tồn tại của nó trong vũ trụ, giống như để lại những “vết lõm” lớn hơn trong vũ trụ.

Nguyên tắc này cũng có thể giải thích cách mà sự sống và trí thông minh đã phát sinh từ một nồi “vật chất nguyên thủy”. Khi hệ thống trở nên ngày càng phức tạp, nó chứa ngày càng nhiều bit thông tin. Mỗi bit thông tin có thể cung cấp cho chúng ta một số thông tin. Bản chất của thông tin là giảm bớt entropy, vì entropy đại diện cho sự vô minh của chúng ta, trong khi thông tin là công cụ giảm bớt sự vô minh.

Eddy Lazzarin: Tôi muốn biết E/acc là gì.

Guillaume Verdon: E/acc về bản chất là một “đơn thuốc văn hóa meta”. Nó không phải là một nền văn hóa, mà là một chỉ dẫn cho chúng ta nên tăng tốc cái gì. Nội dung cốt lõi của sự tăng tốc là sự phức tạp của vật chất, vì vậy chúng ta có thể dự đoán tốt hơn về môi trường xung quanh. Thông qua sự phức tạp này, chúng ta có thể nâng cao khả năng dự đoán tự hồi quy và bắt giữ nhiều năng lượng tự do hơn. Điều này cũng liên quan đến thang đo Kardashev, mà chúng ta thực hiện thông qua việc tiêu tán nhiệt.

Ghi chú của TechFlow: Thang đo Kardashev là một phương pháp đánh giá mức độ phát triển công nghệ của nền văn minh do nhà thiên văn học Liên Xô Nikolai Kardashev đưa ra vào năm 1964, dựa trên quy mô năng lượng mà nền văn minh có thể khai thác. Nó được chia thành ba loại: loại I (năng lượng hành tinh), loại II (năng lượng hệ sao, như quả cầu Dyson) và loại III (năng lượng thiên văn). Tính đến năm 2018, nhân loại đang ở khoảng 0.73.

Bắt đầu từ nguyên tắc đầu tiên, đây chính là lý do tại sao thang đo Kardashev được coi là chỉ số tối thượng để đo lường mức độ phát triển của một nền văn minh.

Eddy Lazzarin: Việc sử dụng hình ảnh vật lý và entropy để giải thích một số hiện tượng thực sự là một công cụ để mô tả hiện thực mà chúng ta trải nghiệm trực tiếp. Chẳng hạn, khả năng sản xuất kinh tế của chúng ta đang tăng tốc, sự phát triển công nghệ cũng đang tăng tốc, những sự tăng tốc này đã mang lại nhiều hệ quả, đúng không? Đây là cách tôi hiểu về “tăng tốc”.

Guillaume Verdon: Về bản chất, bất kể biên giới của một hệ thống được định nghĩa như thế nào, nó sẽ trở nên ngày càng giỏi trong việc dự đoán thế giới xung quanh. Thông qua khả năng dự đoán này, nó có thể thu thập nhiều tài nguyên hơn cho sự sống sót và mở rộng của chính nó. Mô hình này áp dụng cho công ty, cá nhân, quốc gia, thậm chí cho cả hành tinh.

Nếu chúng ta tiếp tục theo xu hướng này, kết quả sẽ là: chúng ta đã tìm thấy một cách để chuyển đổi năng lượng tự do thành khả năng dự đoán — đó là AI. Khả năng này sẽ thúc đẩy chúng ta mở rộng và nâng cao thang đo Kardashev.

Điều này có nghĩa là chúng ta sẽ