Tác giả: NVIDIA
Dịch: PANews
Năng lượng → chip → hạ tầng → mô hình → ứng dụng. Mỗi ứng dụng thành công đều dựa vào từng lớp phía dưới, cho đến nhà máy phát điện duy trì hoạt động của nó.
AI là một trong những sức mạnh mạnh mẽ nhất đang định hình thế giới ngày nay. Nó không chỉ là một ứng dụng thông minh hay một mô hình đơn lẻ, mà là một cơ sở hạ tầng giống như điện lực và internet.
AI hoạt động dựa trên phần cứng thực, năng lượng thực và nền kinh tế thực. Nó lấy nguyên liệu thô, chuyển đổi quy mô lớn thành trí tuệ. Mỗi công ty sẽ sử dụng nó, mỗi quốc gia sẽ xây dựng nó.
Để hiểu tại sao AI đang phát triển theo cách này, bắt đầu từ nguyên lý đầu tiên và xem xét những thay đổi căn bản xảy ra trong lĩnh vực tính toán sẽ rất hữu ích.
Từ phần mềm ghi sẵn đến trí tuệ thời gian thực
Trong phần lớn lịch sử của tính toán, phần mềm là phần đã được ghi sẵn. Con người mô tả một thuật toán, máy tính thực thi nó. Dữ liệu phải được cấu trúc cẩn thận, lưu trữ trong bảng, truy xuất qua các truy vấn chính xác. SQL trở thành không thể thiếu vì nó giúp thế giới này trở nên có thể vận hành.
AI đã phá vỡ mô hình này.
Đây là lần đầu tiên chúng ta có máy tính có khả năng hiểu thông tin phi cấu trúc. Nó có thể xem hình ảnh, đọc văn bản, nghe âm thanh, hiểu ý nghĩa, có thể suy luận dựa trên ngữ cảnh và ý định. Quan trọng nhất, nó tạo ra trí tuệ theo thời gian thực.
Mỗi phản hồi đều là sản phẩm mới, mỗi câu trả lời phụ thuộc vào ngữ cảnh bạn cung cấp. Đây không phải là phần mềm truy xuất lệnh đã lưu trữ, mà là phần mềm suy luận và tạo ra trí tuệ theo yêu cầu.
Vì trí tuệ được tạo ra theo thời gian thực, toàn bộ hệ thống tính toán phía dưới cũng phải được sáng tạo lại.
AI như một cơ sở hạ tầng
Xét về góc độ công nghiệp, AI có thể phân thành năm lớp công nghệ.
Năng lượng
Lớp nền là năng lượng. Trí tuệ tạo ra theo thời gian thực cần nguồn điện cũng theo thời gian thực. Mỗi token sinh ra là kết quả của việc di chuyển electron, quản lý nhiệt và chuyển đổi năng lượng thành tính toán. Không có lớp trừu tượng nào phía dưới, năng lượng là nguyên lý đầu tiên của hạ tầng AI, và cũng là giới hạn tối đa của lượng trí tuệ hệ thống có thể tạo ra.
Chíp
Trên năng lượng là chíp. Đây là các bộ xử lý được thiết kế đặc biệt để chuyển đổi năng lượng thành tính toán hiệu quả ở quy mô lớn. Tải công việc AI đòi hỏi khả năng song song cực lớn, bộ nhớ băng thông cao và kết nối nhanh. Tiến bộ trong lớp chíp quyết định tốc độ mở rộng của AI và mức độ hợp lý của trí tuệ.
Hạ tầng
Trên chíp là hạ tầng, bao gồm đất đai, cung cấp điện, làm mát, xây dựng, mạng lưới, và hệ thống điều phối hàng vạn bộ xử lý thành một máy móc. Những hệ thống này là các nhà máy AI, không chỉ để lưu trữ thông tin mà để tạo ra trí tuệ.
Mô hình
Trên hạ tầng là mô hình. Các mô hình AI hiểu nhiều loại thông tin: ngôn ngữ, sinh học, hóa học, vật lý, tài chính, y học và thế giới vật chất. Các mô hình ngôn ngữ chỉ là một loại trong số đó. Một số công trình đột phá nhất đang diễn ra trong lĩnh vực AI protein, AI hóa học, mô phỏng vật lý, robot và hệ thống tự hành.
Ứng dụng
Lớp cao nhất là ứng dụng, nơi tạo ra giá trị kinh tế. Các nền tảng phát hiện thuốc, robot công nghiệp, trợ lý pháp lý, ô tô tự lái. Ô tô tự lái là ứng dụng AI thể hiện trong máy móc, robot hình người là ứng dụng AI trong cơ thể — cùng một hệ thống công nghệ, kết quả khác nhau.
Đây chính là chiếc bánh năm lớp: năng lượng → chíp → hạ tầng → mô hình → ứng dụng.
Mỗi ứng dụng thành công đều dựa vào từng lớp phía dưới, cho đến nhà máy phát điện duy trì hoạt động của nó.
Chúng ta mới bắt đầu xây dựng. Hiện đã đầu tư hàng nghìn tỷ đô la, nhưng còn hàng chục nghìn tỷ nữa để xây dựng hạ tầng.
Trên toàn thế giới, chúng ta thấy các nhà máy chíp, nhà lắp ráp máy tính và nhà máy AI đang xây dựng với quy mô chưa từng có. Đây đang trở thành dự án xây dựng hạ tầng lớn nhất trong lịch sử nhân loại.
Lực lượng lao động cần cho dự án này là rất lớn. Các nhà máy AI cần thợ điện, thợ ống, thợ lắp đặt ống, thợ thép, kỹ thuật viên mạng, thợ lắp đặt và vận hành. Đây đều là các công việc kỹ năng cao, trả lương hậu hĩnh và đang trong tình trạng khan hiếm. Bạn không cần bằng tiến sĩ khoa học máy tính để tham gia vào cuộc cách mạng này.
Trong khi đó, AI đang thúc đẩy năng suất của nền kinh tế tri thức. Lấy ví dụ chẩn đoán hình ảnh y học, AI hiện hỗ trợ đọc kết quả quét, nhưng nhu cầu về bác sĩ chẩn đoán hình ảnh vẫn tiếp tục tăng. Đây không phải là nghịch lý.
Nhiệm vụ của bác sĩ chẩn đoán hình ảnh là chăm sóc bệnh nhân, việc đọc quét chỉ là một phần trong quá trình. Khi AI đảm nhận nhiều công việc thường lệ hơn, các bác sĩ có thể tập trung vào phán đoán, giao tiếp và chăm sóc. Bệnh viện trở nên hiệu quả hơn, phục vụ nhiều bệnh nhân hơn, tuyển dụng nhiều nhân viên hơn. Năng suất tạo ra khả năng, khả năng tạo ra tăng trưởng.
Những gì đã thay đổi trong năm qua?
Trong năm qua, AI đã vượt qua một ngưỡng quan trọng: các mô hình trở nên đủ tốt để phát huy giá trị thực tiễn ở quy mô lớn. Khả năng suy luận nâng cao, ảo giác giảm, khả năng hiểu biết rõ ràng hơn nhiều. Các ứng dụng dựa trên AI lần đầu tiên bắt đầu tạo ra giá trị kinh tế thực sự.
Các ứng dụng trong phát hiện thuốc, logistics, dịch vụ khách hàng, phát triển phần mềm và sản xuất đã thể hiện sự phù hợp mạnh mẽ với thị trường, tạo ra sức kéo mạnh mẽ cho từng lớp phía dưới.
Các mô hình mã nguồn mở đóng vai trò then chốt. Hầu hết các mô hình trên thế giới đều miễn phí, các nhà nghiên cứu, startup, doanh nghiệp và quốc gia dựa vào mô hình mã nguồn mở để tham gia vào AI tiên tiến. Khi các mô hình mã nguồn mở đạt trình độ tiên phong, chúng không chỉ thay đổi phần mềm mà còn kích hoạt nhu cầu về toàn bộ hệ thống công nghệ.
DeepSeek-R1 là minh chứng rõ ràng cho điều này. Bằng cách làm cho một mô hình suy luận mạnh mẽ trở nên phổ biến, nó thúc đẩy nhanh việc áp dụng ở lớp ứng dụng và tăng nhu cầu về đào tạo, hạ tầng, chíp và năng lượng phía dưới.
Điều này có ý nghĩa gì?
Khi xem AI như một cơ sở hạ tầng, ý nghĩa của nó trở nên rõ ràng hơn.
AI bắt đầu từ Transformer LLM, nhưng không chỉ dừng lại ở đó. Nó là một cuộc cách mạng công nghiệp, định hình lại cách sản xuất và tiêu thụ năng lượng, cách xây dựng nhà máy, tổ chức công việc và tăng trưởng kinh tế.
Các nhà máy AI đang được xây dựng vì trí tuệ giờ đây được tạo ra theo thời gian thực. Chíp đang được thiết kế lại vì hiệu quả quyết định tốc độ mở rộng của trí tuệ. Năng lượng trở thành trung tâm vì nó xác định giới hạn tổng sản lượng trí tuệ. Ứng dụng đang được thúc đẩy nhanh hơn vì các mô hình phía dưới đã vượt qua ngưỡng có thể phát huy giá trị thực tiễn ở quy mô lớn.
Mỗi lớp đều củng cố các lớp khác.
Đây là lý do tại sao quy mô xây dựng này lớn đến vậy, tại sao nó tác động đến nhiều ngành khác nhau, và tại sao nó không giới hạn trong một quốc gia hay lĩnh vực duy nhất. Mỗi công ty sẽ sử dụng AI, mỗi quốc gia sẽ xây dựng nó.
Chúng ta vẫn còn trong giai đoạn đầu, phần lớn hạ tầng vẫn chưa tồn tại, phần lớn lực lượng lao động chưa được đào tạo, phần lớn cơ hội vẫn chưa được khai thác.
Nhưng hướng đi rõ ràng.
AI đang trở thành cơ sở hạ tầng của thế giới hiện đại. Những lựa chọn chúng ta đưa ra ngay bây giờ — xây dựng nhanh đến đâu, tham gia rộng rãi đến đâu, triển khai có trách nhiệm đến mức nào — sẽ định hình diện mạo của thời đại này.
