Phí giao dịch trên Ethereum giảm xuống còn khoảng 0,09 USD, Dencun và EIP-4844 thúc đẩy phổ cập Layer-2, bước vào giai đoạn mới với chi phí thấp và throughput cao, nhưng lượng ETH bị đốt cũng giảm theo.
Đầu năm 2026, phí giao dịch trên mạng Ethereum đã giảm xuống mức thấp nhất trong lịch sử. Nhiều nền tảng dữ liệu blockchain cho thấy, trung bình phí giao dịch hiện chỉ khoảng 0,09 đến 0,097 USD, thậm chí trong một số dữ liệu thời gian thực còn thấp tới 0,000047 ETH, gần như bằng không về chi phí. Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh hoạt động mạng liên tục đạt đỉnh cao mới. Các phân tích chỉ ra rằng, nâng cấp Dencun khởi động từ năm 2024 cùng với EIP-4844 (proto-danksharding) là những yếu tố then chốt, giúp giảm đáng kể chi phí mạng Layer-2, chính thức đưa Ethereum bước vào giai đoạn “chi phí thấp, throughput cao”.
Theo thống kê của các nền tảng dữ liệu blockchain như YCharts, BitInfoCharts và Etherscan, tính đến đầu tháng 3 năm 2026, trung bình phí giao dịch trên Ethereum dao động khoảng 0,09–0,097 USD.
Trong một số thời điểm, phí trung bình mỗi ngày thậm chí còn thấp hơn 0,01 USD, và một số dữ liệu thời gian thực còn cho thấy phí gần như bằng 0 USD. Tính theo ETH, một số giao dịch chỉ tốn khoảng 0,000047 ETH.
Điều này hoàn toàn trái ngược rõ rệt so với quá khứ.
Mức phí hiện tại cho thấy Ethereum đã đạt được bước đột phá lớn về khả năng mở rộng.
Các phân tích cho rằng, nguyên nhân chính khiến phí giảm mạnh lần này là do nâng cấp Dencun bắt đầu từ tháng 3 năm 2024.
Nâng cấp này thông qua EIP-4844 (proto-danksharding) giới thiệu cơ chế dữ liệu “blob”, giúp Layer-2 có thể truy cập dữ liệu với chi phí thấp hơn. Kết quả là, lượng lớn hoạt động giao dịch đã chuyển sang hệ sinh thái Layer-2.
Các L2 chính hiện hưởng lợi gồm: Optimism, Arbitrum, Base. Trên các mạng rollup này, phần lớn các giao dịch hàng ngày đều có thể thực hiện gần như miễn phí.
Khi các giao dịch dần chuyển sang Layer-2, Ethereum Layer-1 chủ yếu đóng vai trò: lớp cuối cùng để thanh toán (Settlement layer), vận hành staking và validator, chuyển khoản giá trị cao, và các hoạt động thanh toán cốt lõi của DeFi.
Cấu trúc này cũng được xem là phần trong kế hoạch dài hạn của Ethereum về “kiến trúc chuỗi khối mô-đun”.
Điều đáng chú ý là, việc giảm phí không làm giảm hoạt động mạng, ngược lại còn thúc đẩy sự tăng trưởng nhanh chóng về số lượng người dùng và giao dịch.
Trong tháng 1 năm 2026, nhiều báo cáo thị trường cho biết, số lượng giao dịch hàng ngày của Ethereum đã vượt qua 2,5 triệu đến 2,9 triệu, đạt mức cao kỷ lục.
Sự tăng trưởng này chủ yếu đến từ một số yếu tố: hoạt động DeFi phục hồi, số lượng ví người dùng tăng, ứng dụng Layer-2 phổ biến, các ứng dụng Web3 mới nổi và các micro-payment.
Về hiệu suất, tốc độ xác nhận của Ethereum vẫn duy trì hiệu quả cao. Phần lớn các giao dịch được xác nhận trong khoảng 30 giây, trong khi giá gas thường thấp hơn 0,05 Gwei.
Điều này có nghĩa là, Ethereum đã đạt được khả năng mở rộng dài hạn mà không làm giảm đi tính an toàn và phi tập trung.
Tuy nhiên, việc phí giảm cũng mang lại một tác động quan trọng khác: lượng ETH bị đốt giảm mạnh.
Trước đây, theo cơ chế EIP-1559, phí giao dịch cao trên mainnet sẽ bị đốt, làm giảm cung ETH, tạo ra hiện tượng “giảm phát” và thúc đẩy câu chuyện thị trường về “tiền siêu âm” (ultrasound money).
Nhưng sau khi Layer-2 trở thành nơi giao dịch chính, phần lớn phí đã được hệ sinh thái Layer-2 hấp thụ, thay vì bị đốt trên mạng chính.
Theo dữ liệu của Token Terminal, trong 30 ngày qua, doanh thu phí của các giao thức chỉ khoảng 11,8 triệu USD.
So với các đỉnh cao trong những năm trước, con số này đã giảm rõ rệt.
Do đó, thị trường bắt đầu đặt câu hỏi: nếu phí duy trì ở mức thấp trong dài hạn, thì mô hình giá trị của ETH có cần được xem xét lại không?
Dù mô hình kinh tế vẫn đang điều chỉnh, nhiều nhà quan sát cộng đồng cho rằng, những thay đổi hiện tại về tổng thể là tích cực đối với hệ sinh thái Ethereum.
Phí cực thấp mở ra nhiều khả năng ứng dụng mới, như: chuyển tiền nhỏ qua biên giới, micro-payments, nền tảng xã hội Web3, giao dịch game và NFT, các ứng dụng quy mô lớn.
Nói cách khác, Ethereum cuối cùng đã đạt được mục tiêu nhiều năm: nâng cao khả năng mở rộng đáng kể mà không phải hy sinh tính phi tập trung và an toàn.
Song song đó, cộng đồng nhà phát triển cũng đang thảo luận về các nâng cấp tiếp theo sau năm 2026, bao gồm: tăng giới hạn gas, tối ưu hóa chi phí rollup, tiếp tục thúc đẩy công nghệ danksharding.
Với các cải tiến này dần đi vào thực tế, Ethereum dường như đã chính thức bước vào kỷ nguyên mới với phí thấp và throughput cao. Điều này giúp nó lấy lại lợi thế cạnh tranh so với các chuỗi tốc độ cao, đồng thời duy trì vị trí trung tâm của mình như là lớp thanh toán hợp đồng thông minh lớn nhất toàn cầu.